Piecza zastępcza nad dzieckiem jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia opieki i wychowania przez rodziców. Zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej określają przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu albo na podstawie umowy zawartej między rodziną zastępczą lub prowadzącym rodzinny dom dziecka a starostą.
W pieczy zastępczej umieszcza się dzieci, których rodzice zostali trwale lub czasowo pozbawieni praw rodzicielskich lub gdy władza ta została im ograniczona lub zawieszona.
Formy rodzinnej pieczy zastępczej
| Rodzaje rodzinnej pieczy zastępczej | Definicja | Wsparcie dla rodziny |
|---|---|---|
| Rodzina zastępcza spokrewniona | tworzą ją dziadkowie i rodzeństwo dziecka | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) ulgi dla dzieci - 694 zł miesięcznie na każde dziecko 500 zł miesięcznie z programu „500 plus” na każde dziecko (niezależnie od liczby dzieci i dochodu) - 211 zł miesięcznie w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności |
| rodzina zastępcza niezawodowa | tworzą ją osoby niespokrewnione z dzieckiem oraz krewni nie będący wstępnymi i zstępnymi (np. ciocie, wujkowie ) | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) - ulgi dla dzieci - 1 052 zł miesięcznie na każde dziecko 500 zł miesięcznie z programu „500 plus” na każde dziecko (niezależnie od liczby dzieci i dochodu)211 zł miesięcznie w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności |
| rodzina zawodowa | powstaje, gdy jeden z rodziców decyduje się zrezygnować z pracy, by poświęcić swój czas na wychowywanie dzieci. Rodzicielstwo zastępcze staje się wówczas zawodem, więc oprócz wsparcia rodzina otrzymuje także wynagrodzenie. Rodzina zawodowa przyjmuje dwoje lub troje dzieci, w wyjątkowych przypadkach więcej, jeśli jest to rodzeństwo. Tworzą ją osoby niespokrewnione z dzieckiem | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) - ulgi dla dzieci - 1 052 zł miesięcznie na każde dziecko - 500 zł miesięcznie z programu „500 plus” na każde dziecko - 211 zł miesięcznie w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności (niezależnie od liczby dzieci i dochodu) - min. 2600 zł brutto miesięcznie wynagrodzenia dla rodzica, który zrezygnował z pracy - rodzina zastępcza, która zaopiekuje się 4 dzieci może liczyć również na częściowy zwrot kosztów za utrzymanie lokalu (mieszkania, domu). |
| rodzina zawodowa specjalistyczna | Powstaje, gdy jeden z rodziców decyduje się zrezygnować z pracy, by poświęcić swój czas na wychowywanie dzieci z niepełnosprawnościami fizycznymi i intelektualnymi lub podejmuje się opieki nad małoletnimi matkami z dziećmi. Rodzicielstwo zastępcze staje się wówczas zawodem, więc oprócz wsparcia rodzina otrzymuje także wynagrodzenie. Zwykle rodzina specjalistyczna wychowuje jedno lub dwoje dzieci | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) - ulgi dla dzieci - 1 052 zł miesięcznie na każde dziecko - 211 zł miesięcznie na każde dziecko mające orzeczenie o niepełnosprawności - 500 zł miesięcznie pieniądze z programu „500 plus” na każde dziecko (niezależnie od liczby dzieci i dochodu) - min. 3 000 zł brutto miesięcznie wynagrodzenia dla rodzica, który zrezygnował z pracy - środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka lub funkcjonuje rodzina zastępcza niezawodowa lub zawodowa |
| rodzina zawodowa pogotowie rodzinne | To jedna z form rodziny zastępczej zawodowej, tyle że dzieci przebywają w niej do kilku miesięcy. Niekiedy pobyt wydłuża się do czasu wyjaśnienia sytuacji prawnej dziecka. Do pogotowia rodzinnego trafiają zwykle dzieci z interwencji z domu rodzinnego. Rodzicielstwo zastępcze staje się wówczas zawodem, więc oprócz wsparcia rodzina otrzymuje także wynagrodzenie. | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) - ulgi dla dzieci - 1 052 zł miesięcznie na każde dziecko - 211 zł miesięcznie w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności - 500 zł miesięcznie pieniądze z programu „500 plus” na każde dziecko (niezależnie od liczby dzieci i dochodu) - min. 3 000 zł brutto miesięcznie wynagrodzenia dla rodzica, który zrezygnował z pracy - środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka lub funkcjonuje rodzina zastępcza niezawodowa lub zawodowa |
| rodzinny dom dziecka | Powstaje, gdy jeden z rodziców decyduje się zrezygnować z pracy, by opiekować się większą liczbą dzieci. Może ich przyjąć nawet ośmioro. Rodzicielstwo zastępcze staje się wówczas zawodem, za co rodzic otrzyma wsparcie dla rodziny wraz z wynagrodzeniem. Rodzinny dom dziecka w praktyce funkcjonuje jak wielodzietna rodzina. | - pomoc specjalistów (psycholog, pedagog, koordynator ds. rodzinnej pieczy zastępczej etc.) - ulgi dla dzieci - 1 052 zł miesięcznie na każde dziecko - 500 zł miesięcznie pieniądze z programu „500 plus” na każde dziecko (niezależnie od liczby dzieci i dochodu) - 211 zł miesięcznie w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności wynagrodzenia dla rodzica, który zrezygnował z pracy - środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka lub funkcjonuje rodzina zastępcza niezawodowa lub zawodowa |
Rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i wychowanie, w szczególności:
Rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka współpracują z ośrodkiem adopcyjnym, koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej i organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej.
